Steun ons en help Nederland vooruit

Publicaties

Bijdrage 7 – ‘We moeten gemeenten beter helpen’

Met het oog op de landelijke verkiezingen op 17 maart a.s. wordt in deze bijdrage aandacht besteed aan de visie van D66 op gemeenten voor de komende vier jaar. Deze bijdrage is gebaseerd op het interview van Binnenlands Bestuur met D66-fractievoorzitter Rob Jetten (gepubliceerd in Binnenlands Bestuur – week 6 van 2021).

Gemeenten hebben geld en ruimte nodig om al die taken waarvoor ze als eerste overheid aan de lat staan, goed te kunnen uitvoeren. En die rechtstreeks gekozen burgermeester? ‘Daarvoor is de weg nu vrijgemaakt’,  stelt D66-fractievoorzitter Rob Jetten.

‘Het allerbelangrijkste dat we de komende vier jaar voor gemeenten kunnen doen, is ze de middelen en ruimte geven om de taken waarvoor ze staan goed uit te kunnen voeren’,  steekt Rob Jetten, huidig D66-fractievoorzitter en nummer 2 op de kieslijst, van wal. ‘Naast alles wat gemeenten nu al doen, stoppen we daar de komende jaren nog eens twee hele grote opgaven bij: de klimaat- en energietransitie en de woningbouwopgave. We moeten gemeenten zodanig helpen dat niet de hele begroting opgaat aan het sociaal domein, maar dat er ook ruimte is voor die energietransitie en de bouw van duurzame, extra woningen. We realiseren ons als D66 dat we veel van gemeenten vragen. We moeten hen daarbij beter helpen dan we de afgelopen vier jaar hebben gedaan.’

D66 wil gemeenten meer financiële ruimte geven door de opschalingskorting te bevriezen, structureel meer rijksgeld voor de jeugdzorg en de Wmo naar gemeenten over te maken en het Wmo-abonnementstarief af te schaffen. De specialistische jeugdzorg moet landelijk worden belegd en de jeugd-ggz bij gemeenten weggehaald en overgeheveld naar de Zorgverzekeringswet. Gemeenten wordt daarnaast de mogelijkheid gegeven lokale belastingen te heffen. ‘Als je meer financiële vrijheid en autonomie aan gemeenten geeft, dan kunnen lokaal betere keuzes worden gemaakt’,  aldus Jetten. ‘Stel dat je als gemeente meer wilt investeren in de begeleiding naar werk of in de jeugdhulp. Daar zit een prijskaartje aan, maar dat kun je op een verantwoorde manier via lokale belastingen betalen. Het is dan vervolgens aan de wethouder en raadsleden om die keuzes aan de kiezer uit te leggen en daarvoor je mandaat op te halen.’

Ook moet het afgelopen zijn met de schommelingen in het gemeentefonds. ‘Door af te stappen van de huidige trap op-trap af systematiek willen we rust brengen in het gemeentefonds.’ Via die systematiek krijgen gemeenten meer geld als het rijk meer uitgeeft dan begroot en minder als het rijk minder uitgeeft dan gepland. Met al die schommelingen die dat telkens met zich meebrengt, kunnen gemeenten niet goed plannen, stelt Jetten. Voldoende gemeentelijk budget is een belangrijk punt voor D66. ‘Als al het geld dat gemeenten te besteden hebben naar het sociaal domein en de uitvoering van landelijke taken gaat, kun je van gemeenten net zo goed een uitvoeringsloket maken. En daar hebben we bewust niet voor gekozen.’ Voor deze, en een aantal in dit stuk niet benoemde plannen, komt er wat D66 betreft zo’n miljard euro extra in het gemeentefonds. Dat is bovenop de 0,9 miljard groei die het Centraal Planbureau in de basisraming verwacht. Het lokaal belastinggebied wordt met 3 miljard euro verruimd, in combinatie met een verlaging van de inkomstenbelasting.

Maar met geld alleen worden gemeenten onvoldoende geholpen, beseft Jetten. Zeker als het gaat om de eerdergenoemde klimaat- en energietransitie en de woningbouwopgave. D66 wil tot 2030 een miljoen woningen bouwen en dat het rijk daarin meer regie neemt. Daarom wil D66 een nieuwe minister voor wonen, ruimtelijke ordening en milieu. ‘Of het nu gaat over stikstof of over grootschalige locaties voor woningbouw; het helpt dan als je een minister hebt die knopen kan doorhakken. Gemeenten en provincies kunnen dan binnen de Omgevingsvisie doen waar ze goed in zijn: met inwoners en bedrijven uit de regio kijken hoe invulling aan de bouw- en klimaatopgaven kan worden gegeven.’

De rol van gemeenten is geenszins uitgespeeld, benadrukt Jetten. ‘Nationaal stellen we kaders waarbinnen decentrale overheden de vrijheid hebben om de invulling te geven die hun het best past’,  staat er in het verkiezingsprogramma. Dat geldt niet alleen voor de bouw van woningen, maar ook voor de verduurzaming ervan en de klimaatopgave. D66 wil gemeenten helpen met het aardgasvrij maken van wijken en het verduurzamen van woningen. ‘We willen de verhuurdersheffing fors verlagen zodat woningcorporaties de financiële slagkracht hebben om zowel te bouwen als te verduurzamen.’

 

Meer lezen over het verkiezingsprogramma van D66? Kijk dan op D66 — Verkiezingsprogramma 2021 ‘Een nieuw begin’

 

In de serie ‘Op weg naar de mooiste gemeente van Nederland in 66 weken’, is dit de zevende bijdrage. 

Gepubliceerd op 20-02-2021 - Laatst gewijzigd op 22-02-2021